Παρασκευή 8 Ιουνίου 2007

Ο δανεισμός στη γνώση

Του ιατροφιλόσοφου
Δημήτρη Καράλη
Κέηπ Τάουν – Ν. Αφρική

Εάν παρατηρήσουμε τα διάφορα παράσιτα και άλλα μικροσκοπικά σκαθάρια στην φύση, διαπιστώναμε πως όλα τους δανείζονται τροφή απ’ τα μεγαλύτερα όντα για θρέψη και ανάπτυξη. Ψύλλοι, ψείρες, κουνούπια, τσιμπούρια, βδέλλες και πολλά άλλα, ροφάνε αίμα ασταμάτητα όπου και όποτε τα δοθεί η ευκαιρία. Το ίδιο φαινόμενο συνεχίζεται και στο φυτικό βασίλειο. Τα αναρριχόμενα άκορμα φυτά, κισσοί, φασολιές, ντομάτες και λοιπά, δανείζονται επίσης εξωγενή στήριγμα για σκαρφάλωμα και για καλύτερη αναπαραγωγικότητα.
Στις βιβλιοθήκες βλέπουμε τους ανθρώπους να κάνουν κι αυτοί το ίδιο πράγμα. Όλοι ψάχνουν υπομονετικά ανάμεσα σε άσπρες και κιτρινωπές σελίδες να αποστάξουν διανοητική τροφή για την πνευματική τους ανάπτυξη. Ολόκληρη η υδρόγειος στριφογυρίζει ασταμάτητα και όλα απάνω της δανείζουν και παίρνουν βοήθεια για ανάπτυξη και εξέλιξη. Κάθε ελεύθερος νοητικά άνθρωπος, γίνεται λαμπαδηδρόμος στον αγώνα της ανάπτυξης. Όλοι μας δανειζόμαστε κάτι, και το ανασυνθέτομε λιγάκι διαφορετικό με το δικό μας τρόπο. Σαν τη μέλισσα, που ενώ ρουφά σκέτο ανθόνερο από λούλουδα, το ανασυνθέτει σε μυρωδάτο μέλι στην κυψέλη αργότερα.
«Να, ποια είναι η ύψιστη αποστολή μας, λέει ο Νίκος Καζαντζάκης, να προωθήσομε την παρακαταθήκη των προγόνων μας ανανεωμένη ποιο μπροστά». Δεν φτάνει να αναπαράγομαι το γένος μας μοναχά, αλλά και να το προωθούμε διανοητικά πιο ψηλότερα. «Όποιος δανείζεται απ’ τον όμοιό του, λέει ο Burke, διπλασιάζει το δικό του, κι όποιος δανείζεται απ’ τον ανώτερό του, αναβαθμίζεται διανοητικά στο επίπεδο του δανειστή του».
Η γνώση είναι ελεύθερη για όλους, μόνο που χρειάζεται άγρυπνη αντίληψη και επίμονο μεράκι να συγκομισθεί. Τίποτα δεν είναι καινούργιο στη ζωή, όλα είναι αναζωπυρωμένα κάρβουνα του παρελθόντος. Κάθε καινούργια ανακάλυψη είναι και μια παλαιά ανανεωμένη συνέχεια. Σαν το πρωτόγονο ξύλινο αλέτρι, που εξελίχτηκε αγάλι σε σιδερένιο αργότερα και μηχανοκίνητο τρακτέρ σήμερα.
Όλοι μας κουβαλάμε κάποια προγονική ιδέα και είναι ιερό μας χρέος να την προωθήσαμε ψηλότερα. Διαβάζοντας τις σκέψεις του Πλάτωνα, συναντάμε τις ιδέες του Ηράκλειτου, Πυθαγόρα, Αναξαγόρα και Σωκράτη. Διαβάζοντας την χριστιανική Βίβλο, βλέπομαι την Πλατωνική Θεωρία αναμορφωμένη σε θρησκευτικό δόγμα. Διαβάζοντας τον Rabelais και τον Montaigne, ανακαλύπτουμε την γλυκιά φωνή του Πλούταρχου. Ο γενναίος δανείζεται γενναία και το ντύνει με το δικό του χρώμα για μελλοντική αποθήκευση. Πρόοδος σημαίνει να ανασυνθέτουμε το παρελθόν με το παρόν και να το προωθούμε καλύτερο για τις μελλοντικές γενιές μας. Κάθε στοχαστής κουβαλά μέσα την προσωπική βιβλιοθήκη του, κι όταν διαβάζουμε τις πελεκημένες σκέψεις του, αναρωτιόμαστε με θαυμασμό και πόθο.
Ποιά αξιόλογα κιτάπια άραγε ωρίμασαν τα μελίγγια του τόσο ζηλευτά; Σαν να αντικρίζουμε τον Παρθενώνα και ποθούμε να δούμε τους δημιουργούς του, Καλλικράτη, Ικτίνο και Φειδία.
“Libra thesaurus anima” λέγανε οι Ρωμαίοι. Δηλαδή, “Το βιβλίο είναι ο θησαυρός της ψυχής”. Χωρίς τα βιβλία σήμερα, η ανθρωπότητα θα ‘ταν υποανάπτυκτη σχεδόν σε πρωτόγονη μορφή. Είναι τα νοητικά αρχεία του νου που κάθε στοχαστής δανείζεται και συμπληρώνει κάτι παραπάνω.
Εάν ο παράδεισος δεν έχει καθόλου βιβλία, σίγουρα κανένας διανοητικός δεν θα ήθελε πάει χαρούμενα εκεί μέσα; Τι δουλειά έχει η μέλισσα στην έρημο! Αφού η στείρα αμμουδιά της δεν την προσφέρει ούτε σταγόνα ανθόνερο για να το μετατραπεί σε νέκταρ;
‘Το διάβασμα προσφέρει νοητικό πλούτο, το γράψιμο λογοτεχνική ακρίβεια, και η κουβέντα εκφραστική ετοιμότητα’.
Διαβάζαμε να μάθουμε - γράφουμε να τελειοποιηθούμε, και μιλάμε για να εκφραστούμε.
Αξιολογούμαστε το πώς σκεπτόμαστε, ευγνωμονούμαστε για ότι προσφέρουμε, και αγαπιόμαστε πως κουβεντιάζουμε. Ανοίγοντας το στόμα μας, φανερώνουμε συνάμα και την διανοητική μας στάθμη.
Μιλώντας ασταμάτητα στον Αριστοτέλη κάποτε ένας Αθηναίος επιπόλαιος πολυλογάς, σταμάτησε απότομα βλέποντας την αμηχανία στο πρόσωπο του Αριστοτέλη. Συγγνώμη δάσκαλε, του λέει, σε κούρασα φαίνεται λίγο με τη μακρά μου ομιλία. Α, μπα.. μην ανησυχείς, του απαντά ο Αριστοτέλης, δεν σ’ άκουγα τι έλεγες. Δεν είναι άραγε η διανοητική μας ωρίμανση, αξιοπρεπέστερη αρετή και η πιο χρήσιμη τροφή για την αναπτυσσόμενη ανθρωπότητα;
Δημήτρης Καράλης.

Ελληνικά... Πολυνησίας!

Ένα ταξίδι στον νότιο Ειρηνικό θα είναι σίγουρα γεμάτο πρωτόγνωρα συναισθήματα και νέες εικόνες. Φανταστείτε την έκπληξή σας όμως αν, φτάνοντας στη Νήσο του Πάσχα, διαπιστώσετε ότι μπορείτε να κατανοήσετε κάποιες λέξεις από τη γλώσσα των ντόπιων.
Πολυετής έρευνα του Αμερικανού καθηγητή Nορς Σίγκουρντ Γιόζεφσον καταδεικνύει μεγάλη συγγένεια μεταξύ των αρχαίων ελληνικών και των πολυνησιακών γλωσσών.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης του καθηγητή, ρίζες λέξεων από τα αρχαία Ελληνικά και κυρίως λέξεις από τον πολιτισμό των αρχαίων Kυκλάδων και της Kύπρου, έχουν «περάσει» στην πολυνησιακή διάλεκτο και ειδικά στο ιδίωμα της Nήσου του Πάσχα.
«Aγάπησα πολύ την Eλλάδα μέσα από την έρευνά μου. Δεν έχω κανένα συγγενή στη χώρα σας, δεν είχα κανένα λόγο να διαπιστώσω πως οι πολυνησιακές γλώσσες έχουν εν μέρει καταγωγή αρχαιοελληνική. H σχέση αυτή μού προέκυψε κατά την αναζήτηση της καταγωγής των λέξεων της Nήσου του Πάσχα. Kαι αυτό μου έγινε έργο ζωής», δηλώνει ο καθηγητής.
Ιδιαίτερες ομοιότητες μεταξύ των δύο γλωσσών παρατηρούνται σε στοιχεία ναυσιπλοΐας, κοινωνικών δομών, καθώς και θρησκευτικών δοξασιών. Kοινά σημεία έχει σημειώσει ο Γιόζεφσον και στον πολιτισμό, αφού με μαθηματικά στοιχεία έχει διαπιστώσει κοινές διαστάσεις σε αγάλματα μεταξύ της Nήσου του Πάσχα και της αρχαίας Ελλάδας.
H εξήγηση που δίνει ο Γιόζεφσον για το παράδοξο αυτό γεγονός είναι ότι κατά τους 7ο και 6ο αιώνα προ Xριστού, Έλληνες ταξίδεψαν προς τον Ειρηνικό ωκεανό και αποίκησαν στο συγκεκριμένο νησί, χωρίς να ξεχάσουν την αρχαϊκής προέλευσης μητρική τους γλώσσα.
Για τις ανάγκες της έρευνας, ο Αμερικανός επιστήμονας ταξίδεψε σε πολλά σημεία της Ελλάδας. «Έπρεπε να μαζέψω στοιχεία. Να μάθω τις ελληνικές λέξεις και τη σημασία τους. Άρχισα να μαθαίνω ελληνικά, να διαβάζω τη γλώσσα. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η γλώσσα σας», λέει ο Nορς Γιόζεφσον.
Σημαντικό είναι το γεγονός ότι ο Γιόζεφσον έχει στη μελέτη του χρησιμοποιήσει και άλλες επιστήμες πέρα από την εξέταση αυστηρά γλωσσικών όρων και ριζών.

Μουσικές ομοιότητες

Στην σύγκριση που έκανε μεταξύ αρχαίων μονάδων μέτρησης στη Νήσο του Πάσχα, το Mεξικό και την προκολομβιανή Nότια Aμερική με τις ελληνικές μονάδες μέτρησης βρήκε πολλά κοινά σημεία, ίδιες διαστάσεις και παρόμοιες αναλογίες. Ακόμη και στη μουσική εντοπίστηκαν κοινά σημεία με την ελληνική.
H λέξη «ako» που παραπέμπει στο «άδω» και η λέξη «paina» που παραπέμπει στη λέξη «παιάν» είναι δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα που έχουν σχέση με την αρχαία ελληνική.
«Mεγάλη εντύπωση μου έκανε το γεγονός ότι στη Νήσο του Πάσχα υπάρχει ένα μνημείο ιστορικό, που το λένε Ahu Te-pito-te kura. Είναι ένας στρογγυλός ομφάλιος λίθος, που κατασκεύασαν για να τιμήσουν τον τόπο καταγωγής τους, τον Ομφαλό της Γης όπως είχαν στο μυαλό τους την Eλλάδα», λέει ο Nορς Γιόζεφσον. «O Ομφαλός του κόσμου είχε ένα παρακλάδι στον νότιο Ειρηνικό. Kαι τα σημάδια τα έχουμε...».

Ο Βράχος του Πάσχα

Bρίσκεται σε απόσταση 3.800 χιλιομέτρων από τις ακτές της Xιλής βρίσκεται ένας "Μεγάλος Βράχος" επιφάνείας περίπου 160 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Tο νησί ανακαλύφθηκε το 1722 από τον Ολλανδό εξερευνητή Jacob Roggeveen και το πλήρωμά του. O Ολλανδός βάφτισε το νησί «Νήσο του Πάσχα», επειδή εκείνη την ημέρα που αποβιβάστηκε εκεί ήταν Πάσχα!
Οι ίδιοι οι κάτοικοι του νησιού το αποκαλούν «Pάπα Nούι» (Mεγάλο Pάπα ή Mεγάλος Bράχος) ή «Tε Πίτο ο Tε Xενούα» (Oμφαλός της Γης).
Σύμφωνα πάντως με εξερευνητές που επισκέφθηκαν το νησί τον 17ο αιώνα μ.X., «το χρώμα του προσώπου των κατοίκων είναι σχεδόν ίδιο με αυτό των Ευρωπαίων και όχι των Αμερικανών!».

Ποιός είναι ο Νορς Σ. Γιότερσον

Γεννήθηκε στην Καλιφόρνια το 1942. O πατέρας του ήταν απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια και της Σορβόννης, ενώ η μητέρα του είχε διδακτορικό δίπλωμα στη γλωσσολογία από το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης. Από εκεί ο Nορς «κληρονόμησε» την αγάπη του για τη γλώσσα. Για την περιπέτεια όμως έχει να πει: «O πατέρας μου ήταν άνθρωπος που ήθελε να γνωρίσει πολλές χώρες και πολιτισμούς και γι αυτό ταξιδέψαμε πολύ οικογενειακώς». Ένας από τους προορισμούς τους ήταν στη Νήσο του Πάσχα της Πολυνησίας. Ανήσυχος νεαρός ο Nορς, διαπίστωσε ότι πολλές από τις λέξεις που χρησιμοποιούσαν δεν ήταν πολυνησιακές, δεν είχαν δηλαδή ρίζα από τη γλώσσα Mαορί. «Τότε ξεκίνησα να ψάχνω την καταγωγή των λέξεων. Δοκίμασα συγκρίνοντας πολλές οικογένειες γλωσσών, αλλά ομοιότητες βρήκα μόνο στην αρχαία ελληνική γλώσσα», λέει σήμερα ο Γιόζεφσον.
Στην επαγγελματική του καριέρα, ο Γιόζεφσον απέκτησε διδακτορικό δίπλωμα στην Ιστορία της Mουσικής και δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ στην Καλιφόρνια.
Tο 1992 συνταξιοδοτήθηκε και από τότε έχει αποσυρθεί στη Γερμανία, απ' όπου κατάγεται η σύζυγός του. O ίδιος θεωρεί πάντως ότι το έργο του «Ένας αρχαϊκός-ελληνικός πολιτισμός στη Νήσο του Πάσχα» που έχει μεταφραστεί ήδη σε τουλάχιστον τρεις γλώσσες, ήταν για εκείνον έργο ζωής...

Ενιαί... ατίπτσυεο!

Σνφμύωα με μαι έυρενα σοτ Πμανιπσητετο τυο Κμτρπιαιζ, δνε πεαιζι ρλόο με τι σριεά ενίαι τοθοπεμετενα τα γταμαμρά μσέα σε μαί λξηέ, αεκρί το πώτρο κια το ταελείτυο γάμρμα να ενιαί σητ στωσή θσέη. Τα υλοπιόπα μροπούν να ενίαι σε τχίυεας θιέεσς κια να μροπετίε να τςι δαβαιάεστε χρωίς πλβημόρα. Ατυό γνίταει γαιτί ο απρώνθονις εκέγλφοας δνε δαεβζιάι γάμρμα - γάμρμα κθάε λξηέ αλλά τνη λξηέ σνα σνύλοο. Ατίπτσυεο ε!

Πέμπτη 7 Ιουνίου 2007

Ο Παναγούλης ζει!

«Δεν υπάρχει, κύριοι στρατοδίκες, ωραιότερο κύκνειο άσμα για κάθε αγωνιστή, από τον επιθανάτιο ρόγχο μπροστά στα πολυβόλα του εκτελεστικού αποσπάσματος της τυραννίας»… Αυτά τα λεβέντικα λόγια δεν μπορούν να ανήκουν πουθενά αλλού, παρά μόνον σε κάποιον γιό της Άνοιξης, όπως ήταν ο Αλέκος Παναγούλης – το παληκάρι που έφυγε από κοντά μας πριν 31 χρόνια. Εκείνη τη «μαύρη» Πρωτομαγιά του 1976, που το αίμα του χύθηκε στη λεωφόρο Βουλιαγμένης, για να ορμήσει σαν χείμαρρος και να πάει να ποτίσει το δέντρο της αξιοπρέπειας. Βέβαια, το «κύκνειο άσμα» του Αλέκου Παναγούλη δεν έλαχε να συμβεί από «επιθανάτιο ρόγχο», αλλά από ένα τροχαίο ατύχημα – ίσως επειδή εκείνες τις ημέρες ήταν έτοιμος να δημοσιοποιήσει τα αρχεία της ΕΣΑ… Η «απόδραση» του Αλέκου Παναγούλη, έγινε σε μία εποχή που η Ελλάδα είχε την ανάγκη της παρουσίας τέτοιων ανθρώπων, που πάνω από την Πατρίδα και την αξιοπρέπεια δεν έβαζαν τίποτα. Η ίδια ανάγκη, όπως και σήμερα δηλαδή… Η ιστορία του Αλέκου, λίγο-πολύ είναι γνωστή, αλλά καλό θα ήταν να αναφερθεί μία πτυχή που δεν έχει τονιστεί και τόσο. Κι αυτή η πτυχή είναι η πορεία του στην πολιτική – μια πορεία πρωτοφανής και εντελώς «σουρεαλιστική» για τα σημερινά δεδομένα. Ο Αλέκος Παναγούλης, πολιτεύτηκε με την -υπό τον Γεώργιο Μαύρο- Ένωση Κέντρου (αργότερα μετονομάστηκε σε ΕΔΗΚ) και εξελέγη βουλευτής στις πρώτες εκλογές μετά τη Μεταπολίτευση. Ταυτόχρονα, ο Αλέκος ηγήθηκε της νεολαίας του κόμματος που ήταν η ΕΔΗΝ (Ελληνική Δημοκρατική Νεολαία) η οποία επί των ημερών του μετονομάστηκε σε ΕΣΔΗΝ (Ελληνική Σοσιαλιστική Δημοκρατική Νεολαία). Κάποια στιγμή, ο Αλέκος Παναγούλης, θέλησε να διαφοροποιηθεί από την ΕΔΗΚ, που ήταν δεύτερο κόμμα στη Βουλή και να ανεξαρτητοποιηθεί. Παρά το γεγονός ότι είχε αποχωρήσει από το κόμμα της ΕΔΗΚ, ο Αλέκος Παναγούλης παρέμενε αρχηγός της νεολαίας της, που τα χρόνια εκείνα ήταν η πλέον πολυάριθμη και δυναμική. Αν και του γίνονταν ασφυκτικές πιέσεις να προσχωρήσει σε άλλα κόμματα του προοδευτικού χώρου, δεν το έπραξε. Παρέμεινε ανεξάρτητος βουλευτής, αρχηγός της ΕΣΔΗΝ και πάντα πιστός στις ιδέες του, μέχρι τα ξημερώματα εκείνης της Πρωτομαγιάς του 1976, που πέρασε στην αιωνιότητα… Άραγε, εάν ζούσε ο Παναγούλης, τι θα ήταν σήμερα; Σίγουρα θα ήταν 67 ετών και μάλλον θα βρισκόταν εκτός Βουλής. Ήταν ένας άνθρωπος που δεν μπορούσε να δέχεται αυτά που βλέπουμε και δεν μιλάμε… Πρωτομαγιά. Ο Παναγούλης ζει! Ένα κόκκινο τριαντάφυλλο, είναι το σύνθημα…

Π. Ξανθίδης.